creatieve leeromgeving bieden, wat betekent dat?

In een kindercentrum, een school of een huiskamer bij een gastouder heb je te maken met een beperkte ruimte.  Dit betekent dat je goed moet nadenken hoe je omgaat met de ruimte. Het creëren van een creatieve leeromgeving voldoet aan een aantal basisprincipes.

Veiligheid bieden: Een ruimte moet veilig zijn. Overdrijf ook weer niet. Kinderen moeten ook leren omgaan met gevaar.  En dat kun je niet leren door al het gevaar weg te halen.  Een kind moet zich veilig voelen in de ruimte. Geborgenheid bieden gaat over hoe jij als begeleider kinderen benaderd.

Een ruimte moet aantrekkelijk zijn: Een kind moet de ruimte binnenkomen en zich aangetrokken voelen tot de ruimte. Het kind moet er willen spelen. Het moet helderheid bieden voor kinderen wat zij er kunnen doen en de spelmaterialen moeten uitdagen.

Structuur en organisatie: Een kind moet weten wat er van hem/haar wordt verwacht in de ruimte. Het bieden van structuur is daarbij belangrijk. De ruimte moet opgeruimd zijn en/of georganiseerd overkomen. Teveel speelgoed, teveel kleur, teveel rotzooi leidt af van het spel en schept onduidelijkheid.

Functioneel: Welke functies heeft de ruimte en hoe ga je die in een logisch geheel samenbrengen.  Welke hoeken passen bij elkaar of botsen juist. Is het handig om de eettafel ver van de keuken te zetten? Zit er een flow in de ruimte en krijgt iedere functie voldoende aandacht?

Van groepsruimte tot creatieve leeromgeving

Een gezellige huiskamer of groepsruimte in een kindercentrum is niet automatisch ook een creatieve leeromgeving. Je zult dan verder moeten kijken dan de bovenstaande basisprincipes.  Het gaat over welke functies je aanbiedt, welk speelmateriaal en hoe je dat doet.

Het kind staat centraal in de ruimte. Het is de leeromgeving van het kind. Dat betekent dat een kind zijn/haar weg moet kunnen vinden in de ruimte en zo zelfstandig mogelijk moet kunnen handelen. Speelgoed en materialen liggen dan ook op pakhoogte van kinderen. Deze worden gesorteerd en overzichtelijk aangeboden. Daarnaast hebben kinderen de vrije keuze in materiaal en spel. Zo bepaald het kind zelf of hij/zij wil deelnemen aan eventuele georganiseerde activiteiten, met welk speelgoed het speelt en van welke hoek het gebruik wil maken.

Rol van volwassenen

De rol van volwassenen is het faciliteren van mogelijkheden en het bieden van betekenisvolle materialen om zo een omgeving te creëren waar het kind kan experimenteren en leren.  Een pedagogisch medewerker, (gast)ouder of leerkracht kijkt en luistert naar de kinderen. Zij versterken het spel, dat haaks staat op overnemen van spel, aanpassen naar eigen wens en controle willen houden op de leermomenten van kinderen.

Speelmaterialen

Binnen een creatieve leeromgeving is er weinig kant-en-klaar speelgoed te vinden. Kinderen krijgen open materialen aangeboden. Open materialen nodigen uit tot experimenteren. Denk hierbij aan dozen vol kosteloos materiaal, maar ook spullen als autobanden, takken, vergrootglazen, stenen en dergelijke. Het daagt uit tot nadenken, ontdekken, proberen, herhalen, risico nemen, mogelijkheid tot falen en plezier hebben. Biedt divers materiaal aan en wissel de materialen af van tijd tot tijd.

Om tot spel te komen is het goed om kinderen structuur te bieden. Een manier om dat te doen is het creëren van hoeken. Denk in groot en klein. Niet de ruimte maar de functie van een hoek bepaald de grootte.  Een bouwhoek van 1m² is vragen om onnodig ruzie en weinig spelplezier.

Hoeken & ruimten

Kinderen hebben van tijd tot tijd een stille plek nodig om een puzzel te maken, een boekje te lezen, een bordspelletje te spelen of lekker niets te doen. In de praktijk zie ik vaak een matras met kussens. Wanneer kinderen stoeien krijgen zij, meestal jongens, op hun kop. Dit gedrag kan twee dingen betekenen. De hoek is niet duidelijk voor kinderen of er is geen ruimte om te bewegen.

Een plek of ruimte voor rollenspel. Uitproberen hoe het werkt in de echte wereld. In kindercentra betekent dit vaak een poppenhoek, waar jongens zich niet tot aangetrokken voelen. Bedenk manieren zodat zowel jongens als meisjes de mogelijkheid krijgen om tot rollenspel te komen.

Mensen zijn nieuwsgierig van nature. Zonder onze nieuwsgierigheid zou de mens zijn uitgestorven. Prikkel deze interesse door creatie en onderzoekhoeken aan te bieden. Denk hierbij aan een uitdagende bouwhoek en een wetenschap- & natuurhoek. Kinderen kunnen daar wegen, meten, tellen, sorteren, observeren, bouwen en dergelijke. Onder deze ruimte kun je ook een atelier verstaan. Uiting geven aan je verbeelding, gevoelens en ideeën is ook jezelf aansporen tot onderzoek. Deze manier kent enkel een andere vorm.

Als laatste is het belangrijk om kinderen te laten bewegen. Groots, wild en risicovol. Buitenspelen is dan ook iets dat nooit mag ontbreken in een dagprogramma van kinderen. Ruimte om te bewegen betekent ruimte in het hoofd en lijf creëren. Bewegen is gezond en goed voor de ontwikkeling van kinderen.

Continue proces

Het inrichten van een creatieve leeromgeving neemt tijd in beslag en stopt in feite nooit. Behoeften van kinderen wijzigen en daarmee ook de ruimte en het spelmateriaal. Het vereist onderhoud en continue zorg.

Neem de tijd en experimenteer met spelmaterialen en ruimtes. Blijf kijken en luisteren naar kinderen, zij vertellen waar zij behoeften aan hebben. Zij kiezen hun eigen leermomenten in hun spel.

workshop-uitdagende-speelhoeken-creativelikekids

boeken & materialen

Deze materialen en meer zijn te verkrijgen via bol.com .

Blogs

alle blogs

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *