Preaload Image

De visie van Janusz Korczak

De pedagogische visie van Janusz Korczak

Respect voor het kind, dat is waar Janusz Korczak (pseudoniem Hendryk Goldszmit 1878-1942) voor staat. Ieder kind is volwaardig en vaardig. Een kind kan al veel en zijn/haar eigen ervaringen zijn waardevol. Wees als volwassenen niet alleen bezig met de toekomst van het kind, maar zie juist het kind van vandaag. Dat heeft tijd en ruimte nodig. Het kind hoeft niet enkel wat te worden, maar is al iets.

Janusz Korczak zet de gelijkwaardigheid tussen volwassenen en kinderen centraal. Laat kinderen zelf ervaren en beleven. Volwassenen hebben, met de beste bedoelingen, soms de neiging om over kinderen te waken. Volwassenen gaan er soms te veel vanuit dat wij weten wat het beste is voor het kind. Wij zijn tenslotte ouder en hebben al ervaring. Daarmee kunnen wij voorbij gaan aan de kern van het kind.

Het kan ook frustrerend zijn voor kinderen. Zij kunnen zich belemmerd en machteloos voelen, omdat volwassenen weleens (onbewust) dingen kunnen afdwingen doordat zij letterlijk groter en sterker zijn.

Door kinderen en volwassenen als gelijkwaardig te zien, kan er een dialoog ontstaan, in plaats van het opleggen van (eenzijdig) wenselijk gedrag. Het kind krijgt dan ook meer kans om te leren van de eigen ervaringen. Uiteindelijk is dat ook waardevoller, dan leren van andermans fouten, wijsheden etc.

Eigen keuzes maken

Fouten, valpartijen, verkeerde keuzes maken, gevaren zien en inschattingen maken horen bij het leven. De bescherming die wij kinderen geven, is gebaseerd op onze eigen angst en gaan niet uit van het kind. Daardoor ontnemen wij kinderen eigen ervaringen en het recht op leven.

Het kind heeft recht op een eigen ontwikkeling.  Het draait meer om vertrouwen en erkenning krijgen voor hun eigenheid, durf en kunnen. Kinderen kunnen initiatief nemen en verantwoording dragen, maar moeten dat ook krijgen. Laat kinderen hun eigen keuzes maken en hun spel kiezen. Wees enkel aanwezig als opvoeder.

Het is dan wellicht ook niet zo verwonderlijk dat Janusz Korczak als een van de eerste schreef en sprak over kinderrechten. 

Janusz Korczak in citaten

“Beter dan via de wetenschap kunnen wij langs deze weg het onbekende kind op het spoor komen, en ontdekken dat het “een perkament” is, dicht beschreven met hele kleine hiërogliefen, die je slechts gedeeltelijk kunt ontcijferen.”

“Leer eerst jezelf kennen, voordat je kinderen wilt leren kennen. Kijk eerst wat jezelf kunt en doet, voordat je begint de rechten en plichten van kinderen af te bakenen. Het is een van de meest kwalijke fouten te denken dat pedagogie, een wetenschap is die het kind betreft en niet de mens.”

“De opvoeder heeft niet de plicht de verantwoording voor een verre toekomst op zich te nemen, maar hij is wel volledig verantwoordelijk voor de huidige dag.”

“De volgende dag, tijdens het gesprek in het bos, heb ik voor het eerst niet tegen de kinderen gesproken, maar met hen. Ik praatte niet over hoe ik wilde dat zij zouden zijn, maar over hoe zij willen kunnen zijn.”

“Laten wij ervan uitgaan dat wij van een krachtige jonge eik een poëtische berk willen maken of van een fragiele berk een robuuste eik. Wij beginnen te snoeien, te zagen, te breken, te verbuigen- totdat de boom afsterft. Zo’n belachelijke vergissing zouden wij bij een boom nooit maken, maar wel bij een kind.”

Afgelopen twintig jaar ben ik werkzaam geweest in de kinderopvang en het onderwijs in Nederland en daarbuiten. De creatieve ontwikkeling van kinderen heeft altijd al mijn belangstelling gehad. Pas tijdens mijn werk in China zag ik ook de noodzaak van een sterk ontwikkeld creatief vermogen. Het ontwikkelen van het Curriculum creatieve kinderopvang was dan ook een logische vervolgstap. Het kind staat altijd centraal in mijn cursussen. Wat betekent het voor hen? De cursussen zijn dan ook praktijkgericht en direct toepasbaar.