Freinet, onderzoekend leren

Célestin Freinet (1896-1966) is werkzaam als leraar op een klein dorpsschooltje in het zuiden van Frankrijk. Tijdens zijn lessen merkt hij dat de kinderen nauwelijks interesse hebben in de lesstof. Freinet ervaart een groot contrast met zijn lessen buiten de boeken en het klaslokaal. De kinderen tonen dan wel hun betrokkenheid en blijken zeer leergierig te zijn. Freinet constateert dat het gewone klassikale onderwijs te ver afstaat van wat kinderen echt bezighoudt. Hij richt zich op het ervaringsgericht leren vanuit de leefwereld van het kind. De basisvoorwaarden om te kunnen leren. Het creëren van een prettige leeromgeving, waar kinderen betrokken worden bij hun eigen leerproces.

Freinet in praktijk

De leefwereld van kinderen is het uitgangspunt van iedere activiteit. Het dagelijks leven en de ervaringen van kinderen zelf. Leren moet zinvol zijn, het moet betekenis hebben voor een kind. Onderwerpen sluiten dan ook aan bij de beleving van het kind. Zij kunnen experimenteren met verschillende situaties uit de buitenwereld. Zij onderzoeken en ontdekken nieuwe dingen, technieken en materialen. Het één volgt het andere op, waardoor onderzoekend leren nooit ophoudt. Het versterkt de kennis en vaardigheden en dient als fundament voor een volgende leermoment.

Freinet hecht waarde aan persoonlijke ontplooiing, maar was zich ook bewust van de samenleving waar kinderen deel van zijn. Er zijn dingen die je heel goed alleen kunt, maar voor andere zaken kun je beter de hulp van een ander inschakelen. Samenwerken vraagt om andere vaardigheden en structuren (plannen) dan het uitvoeren van zelfstandige taken. Je kunt leren van elkaar door samen iets te doen en daarover te praten.

Volgens de pedagogiek van Freinet ben je ook samen verantwoordelijk voor een prettige leeromgeving. Ieder individu (ouder, kind, professional) voelt zich betrokken en toont respect voor de ander, ongeacht leeftijd, sekse, culturele achtergrond en sexuele voorkeur. In de echte wereld ben je ook niet alleen. Je maakt met meerdere individuen één samenleving.

Communiceren is belangrijk, maar niet altijd gemakkelijk. Het gaat over taalvaardigheid. Het uitwisselen van je eigen ideeën of uitleggen van situaties. Hoe vertel je wat je wilt en kunt, op een manier die door de ander begrepen wordt en respectvol is? Het kan via het gesproken woord, gebaren, geschreven taal en dergelijke. Het bewust worden van je houding en spreektoon spelen ook een rol. Het kunnen oefenen met diverse vormen van taal die je tegenkomt in het dagelijks leven is zinvol.

Ook jezelf kunnen uiten via creatieve expressieof sport draagt bij aan zelfontplooing en het ontwikkelen van een positief zelfbeeld. Kennis en vaardigheden vergroten op alle ontwikkelingsgebieden en niet enkel het cognitieve aspect, het intellect. Het kind moet de kans krijgen om uit te groeien tot een volwassen persoon, die in staat is om te gaan met emoties, zelfstandig en kritisch kan denken, optimistisch is en zijn/haar we weet te vinden binnen een continue veranderende wereld.

Spelen met Freinet

Wanneer het leren in en van de buitenwereld als belangrijk wordt gezien, kun je spullen uit diezelfde buitenwereld naar binnen halen. Dat betekent dat er echte dingen worden aangeboden. Denk bijvoorbeeld aan een mechanische kassa, een mobieltje en een telefoon met draaischijf. Ook spullen uit de keukenlade worden aangeboden in de keukenhoek. Spullen die kinderen laten kennismaken met de echte wereld en niet enkel de wereld van commerciële speelgoedfabrikanten.

Ook het helpen bij dagelijkse huishoudelijke klusjes is leren voor kinderen. Voor een peuter duurt het opruimen van een omgevallen bak yoghurt lang. Je moet dan doorzetten en oefenen met verschillende technieken om de klus te klaren.

Ik & de echte wereld

De spelmaterialen en activiteiten die de kinderen krijgen aangeboden moeten inspelen op samen iets ondernemen en het aanmoedigen van zelfstandigheid. Je zelfstandig kunnen aankleden, zelfstandig naar school fietsen en zelf kunnen kiezen waar je mee gaat spelen (weten waar je eigen behoefte en talenten liggen). Daar komen heel veel vaardigheden bij kijken.

Een iets te lange afvoerbuis in de zandbak is het spelenderwijs aanbieden van een leermoment. Wanneer het in de weg ligt, moet je handelen. Hoe pak je zoiets aan? Doe je het alleen of vraag je iemand? Wat gebeurt er wanneer je het alleen doet? Hoe vraag je een ander om hulp?

Zowel jonge als oudere kinderen kunnen veel leren van een bordspel. Omgaan met winnen en verliezen, samen nadenken over een antwoord bij Triviant en dan tot een antwoord komen of leren wachten op je beurt.

Interactie

Voor veel activiteiten die je in het leven onderneemt heb je een taal nodig om te kunnen communiceren. Communiceren gaat over interactie tussen mensen. A – B, vraag – antwoord en actie – reactie. Het is zinvol om kansen (activiteiten) te creëren, zodat kinderen kunnen oefenen met het verwoorden van gedachten, ideeën en situaties. Je kunt kinderen vragen om het boek na te vertellen, na het lezen van een boek. Bij het doen van diverse proefjes kun je vragen wat de kinderen voorspellen, wat zij vervolgens zien gebeuren en hoe zij denken dat het kan. Ook spelletjes als woordrijgen (AmsterdaM – MaastrichT – TerneuzeN – etc) of het samen creëren van een geschreven verhaal (steeds maar een zin op te schrijven en weer door te geven aan de volgende), zorgen voor het taalvaardig worden.

respect voor jezelf en voor anderen

Kinderen zijn niet gelijk, wel gelijkwaardig. Je kunt leren van elkaars verschillen. Een positief zelfbeeld helpt kinderen om zichzelf te accepteren en andere respectvol te benaderen. Het tevreden zijn met wie je bent is niet voor ieder kind vanzelfsprekend. Als ouder en/of professional kun je daarbij helpen. Kinderen kijken en imiteren. Wees een goed voorbeeld. Laat kinderen zien dat een fout maken, een stomme actie niet erg is. Vraag kinderen ook naar hun eigen oplossingen. Hoe pak je het de volgende keer aan? Wat of wie kan jou helpen bij dit vraagstuk? Laat kinderen ervaren dat zij invloed kunnen uitoefenen op wat hen overkomt. Geef kinderen opdrachten die passen bij hun leeftijd/ontwikkeling. Niet te gemakkelijk en niet te moeilijk. Laat hen zoveel mogelijk zelf doen. Geef complimenten gericht op proces en niet op resultaat. Je hebt hard gewerkt en niet opgegeven.  Wat fijn dat je helpt bij het opruimen.

Freinet als inspiratiebron

De pedagogische visie van Célestin Freinet is nog steeds populair. Menig basisschool, kindercentra en gastouders laten zich inspireren door zijn ideeën.  Ook Creative like Kids deelt zijn visie.  Geef kinderen de ruimte om te mogen ontdekken, te experimenteren en te leren vanuit hun eigen interesses.

boeken & materialen

Deze producten zijn onder andere te koop bij bol.com

laatste blogs

alle blogs

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *