Preaload Image

Eigen keuzes maken tijdens spel

Is vrij spelen zinvol?

Op een pleintje staat een jongen. Ik schat hem een jaar of zeven. Zijn linkerarm heeft hij uitgestrekt als een slagboom. Bij iedere voorbijganger gaat de poort omhoog en omlaag. Het is interessant om te zien, hoe volwassenen reageren op dit spel. De ene gaat mee in het spel, terwijl de ander het niet eens ziet.  

De jongen is klaar met dit spel en de tegels op de stoep zijn aanleiding voor een nieuw impuls. Je moet op de lijntjes lopen.  Ook dit spel krijgt een variant. Je moet nu juist van tegel naar tegel springen zonder de randen te raken. Zo zie ik meerdere spelen voorbij komen zonder dat de verveling bij de jongen toeslaat. Iedere keer komt hij met iets nieuws.

Vaardigheden versterken

Voor een buitenstaander is zijn spel niet bijzonder. Beetje springen, lijnen volgen en met de armen zwaaien. Daarentegen is het voor het kind erg belangrijk. Zonder duidelijk doel oefent de jongen op zijn kennis en  vaardigheden.

Het slagbomenspel versterkt zijn sociale vaardigheden. Hij ziet dat mensen steeds anders reageren op hem. Deze reacties tonen hem dat sommige mensen het leuk vinden en andere niet. Hij leert spelenderwijs om te gaan met deze verschillende reacties. Het kan, bij herhaling en gelijksoortige ervaringen, bijdragen aan een sterk empathisch vermogen.

Hij heeft ook aandacht voor zijn creatieve ontwikkeling. Zijn arm is een slagboom. Vervolgens zijn de richels tussen de tegels, paden die je moet volgen en zonder problemen associeert hij de straatstenen met het hinkelspel. Heel behendig en vindingrijk krijgen werkelijke objecten een fantasievolle invulling.

Zijn spel is bewegelijk en alles komt vanuit zijn lijf. Hij oefent de grove motoriek in het slagbomenspel. De lijn van boven naar beneden en andersom moeten strak zijn. En dan de balans bij het volgen van de lijnen en het hinkelen.

Het spel komt geheel uit de jongen. Geen volwassenen heeft hem gezegd wat hij moet spelen en hoe. Hij kan alles zelf bepalen en  heeft geen seconde gedacht aan de eventuele vaardigheden die hij aan het oefenen was. Hij was gewoon aan het spelen, vrij spelen.

Spelvaardigheden opbouwen

In feite ligt het belang van vrijspel in zijn activiteit verscholen. Zijn spel toont mij dat hij veel tijd en ruimte krijgt om vrij te spelen. Je kunt zien dat hij spelervaring heeft, door het gemak waarmee hij zelf van spel naar spel hopt.

Het is eenvoudiger dan je denkt om kinderen spelervaring aan te reiken. Geef een kind tijd en ruimte om vrij te spelen. Zo kunnen kinderen op eigen tempo eerder opgedane vaardigheden en kennis oefenen, maar ook nieuwe dingen leren. Het kind leert te vertrouwen op zijn eigen kunnen en durft steeds een stapje verder te gaan in zijn/haar spel. Kinderen zoeken zelf naar de uitdaging.

Het beschikken over spelervaring  zorgt ook dat je met weinig middelen tot spel kunt komen. Neem de jongen als voorbeeld. Hij had enkel zijn eigen lijf en fantasie nodig om te spelen. Dat gun je ieder kind.

Een kind heeft oefentijd nodig, maar ook ruimte. In de meest letterlijke zin komt een kind niet tot spel wanneer je standaard een meter van hem/haar vandaan gaat zitten. Een erg jong kind kan dit misschien prettig vinden in een onbekende omgeving, maar zal ook in de loop van de tijd zijn/haar spelgebied uitbreiden. De figuurlijke ruimte betekent dat volwassenen moeten stoppen met aanreiken van eigen ideeën. Hoe goed de ‘leuke’ spelsuggesties ook bedoeld zijn; een kind zit niet altijd te wachten op jouw inbreng. Kinderen kunnen het ervaren als een belemmering. Hij/zij wil jou tevreden houden en volgt jouw tips op, maar is ondertussen niet bezig met zijn/haar eigen ontwikkeling.

Aandacht voor vrijspel

Ik pleit dan ook voor meer aandacht voor vrijspel binnen en buiten de kinderopvang.  Niet het spel dat tussen de georganiseerde activiteiten en de lunch afspeelt, maar bewust kiezen voor vrijspel. Het kind speelt, terwijl jij toekijkt (observeert) met de handen op de rug en een denkbeeldige pleister op de mond. 

Meer weten over vrij spelen?

Het thema spelen komt aan bod in het online cursusprogramma van Creative like kids. Blijf op de hoogte van het Creatief curriculum.